HEPA Filtreler ve Temiz Oda Filtrasyon Sistemleri Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Temiz oda performansını belirleyen en önemli bileşenlerden biri filtrasyon sistemidir. Ortama verilen havanın istenilen temizlik seviyesine ulaşabilmesi, yalnızca yeterli debinin sağlanmasıyla değil, havanın uygun filtre kademelerinden geçirilmesiyle mümkündür.
Filtrasyon sistemi tasarlanırken amaç sadece dış ortam havasındaki partikülleri tutmak değildir. Kanal sistemi içerisinde oluşabilecek kirleticiler, ekipmanlardan kaynaklanan parçacıklar ve işletme sırasında ortaya çıkabilecek kontaminasyon riskleri de kontrol altına alınmalıdır. Bu nedenle temiz oda uygulamalarında filtreler tek başına değil, birbirini tamamlayan bir sistem olarak değerlendirilir.
En yaygın uygulamada hava;
• Kalın dokulu filtre
• İnce dokulu filtre
• HEPA filtre
kademelerinden geçirilerek mahal içerisine gönderilir.
Bu yaklaşım yalnızca daha temiz hava elde edilmesini sağlamaz. Aynı zamanda yüksek verimli filtrelerin kullanım ömrünü de önemli ölçüde uzatır.
HEPA Filtre Nedir?
HEPA (High Efficiency Particulate Air) filtreler, yüksek verimli partikül tutma kapasitesine sahip filtrelerdir. Doğru monte edilmiş kaliteli bir HEPA filtre, 0,3 mikron büyüklüğündeki partiküllerin yaklaşık %99,97’sini tutabilecek performansa sahiptir. Bu nedenle hastaneler, ilaç üretim tesisleri, biyoteknoloji laboratuvarları ve elektronik üretim alanlarında vazgeçilmez ekipmanlardan biridir.
Burada dikkat edilmesi gereken önemli nokta filtre veriminden çok, sistem verimidir.
En yüksek kaliteye sahip bir HEPA filtre bile;
• Filtre kasasında kaçak varsa,
• Conta yüzeyleri düzgün sıkıştırılmamışsa,
• Montaj hatalı yapılmışsa,
• Filtre çerçevesinde deformasyon oluşmuşsa,
beklenen performansı sağlayamaz.
Mühendislik uygulamalarında çoğu zaman filtre kalitesinden değil, montaj kalitesinden kaynaklanan performans kayıplarıyla karşılaşılır.
HEPA Filtre Nerelerde Kullanılır?
HEPA filtrelerin kullanım amacı uygulamaya göre değişebilir.
Bazı projelerde doğrudan üfleme havasını filtrelemek için kullanılırken, bazı uygulamalarda egzoz havasının filtrelenmesi de tercih edilir.
Örneğin negatif basınç altında çalışan izolasyon odalarında egzoz edilen havanın tekrar bina içerisine veya hava emiş noktalarına ulaşma ihtimali bulunuyorsa, egzoz hattında da HEPA filtrasyon uygulanması önemli bir güvenlik katmanı oluşturur.
Bazı projelerde ise mevcut havalandırma sistemini değiştirmeden yalnızca mahal içerisindeki hava temizleme kapasitesini artırmak amacıyla resirkülasyon tipi HEPA filtre üniteleri kullanılabilir.
Bu yöntem özellikle;
• Mevcut hava değişim sayısının yetersiz olduğu durumlarda,
• Merkezi havalandırma sisteminin bulunmadığı alanlarda,
• Sistemin tamamen yenilenmesinin mümkün olmadığı projelerde
etkili bir çözüm sunabilir.
Filtre Seçiminde Yapılan En Büyük Hata
Filtre seçiminde en sık karşılaşılan yanlışlardan biri yalnızca filtre verimine odaklanılmasıdır.
Oysa yüksek verimli filtre kullanılması;
• Fan seçimini,
• Kanal basınç kayıplarını,
• Enerji tüketimini,
• Otomasyon senaryolarını,
• Bakım periyotlarını
doğrudan etkiler.
Filtre sınıfı yükseldikçe hava akışına gösterilen direnç de artar. Bunun sonucunda fanın karşılaması gereken toplam dış statik basınç yükselir.
Bu nedenle filtre seçimi hiçbir zaman bağımsız düşünülmemelidir.
HVAC sistemi; klima santrali, fan, filtre, kanal sistemi ve otomasyon birlikte değerlendirilerek tasarlanmalıdır.
HEPA Filtrelerin Değiştirilmesi Neden Kritik Öneme Sahiptir?
Temiz oda projelerinde bakım süreçleri, ilk tasarım kadar önemlidir.
Filtrelerin zaman içerisinde yüklenmesi hava debisinin azalmasına neden olur. Hava debisindeki düşüş ise;
• Hava değişim sayısını azaltır.
• Mahal basıncını değiştirir.
• Laminer akışı bozabilir.
• Enerji tüketimini artırır.
Bu nedenle filtrelerin belirli aralıklarla performansının izlenmesi gerekir.
Bunun en pratik yöntemlerinden biri diferansiyel basınç ölçümüdür.
Filtre üzerindeki basınç kaybı arttıkça filtrenin dolduğu anlaşılır ve değişim zamanı planlanabilir. Böylece filtreler gereğinden erken değiştirilmezken kullanım ömrünün sonuna kadar da beklenmemiş olur.
Hava Değişim Sayısı (ACH) Neden Önemlidir?
Temiz oda tasarımında hava değişim sayısı, mahale verilen temiz havanın saat içerisinde kaç kez ortam havasını yenilediğini ifade eder.
Ancak burada sık yapılan bir yanlış bulunmaktadır.
Yüksek hava değişim sayısı tek başına yüksek hijyen anlamına gelmez.
Asıl önemli olan, verilen havanın oda içerisinde nasıl hareket ettiğidir.
Eğer hava yalnızca tavandan verilip hemen yanındaki menfezden emiliyorsa, teorik olarak yüksek hava değişim sayısına ulaşılmış olsa bile odanın önemli bir bölümünde hava yenilenmeyebilir.
Bu nedenle etkili bir havalandırma sistemi tasarlanırken;
• Besleme difüzörlerinin konumu,
• Egzoz menfezlerinin yerleşimi,
• Mahal geometrisi,
• Ekipman yerleşimi,
• Personelin çalışma alanları
bir bütün olarak değerlendirilmelidir.
Özellikle izolasyon odalarında hava akış yönünün sağlık personelinden hastaya, ardından egzoz noktasına doğru planlanması hem çalışan güvenliği hem de bulaş riskinin azaltılması açısından büyük önem taşır. Ayrıca emiş menfezlerinin zemine yakın yerleştirilmesi, hastaya doğrudan hava üflenmemesi ve hava dağılımının tüm hacmi süpürecek şekilde düzenlenmesi etkin havalandırmanın temel prensipleri arasında yer alır.
klimaci.com Kütüphanesi